Odpowiedzialność pracownika za mienie powierzone
Zgodnie z orzeczeniem SN, odpowiedzialność pracownika za mienie powierzone nie wymaga formy pisemnej, lecz ważne jest wyrażenie zgody w dowolnej formie. Istotne jest umożliwienie pracownikowi posiadania i kontrolowania mienia. Pracownik ponosi odpowiedzialność na podstawie KP, nawet bez podpisanej deklaracji. Kluczowe jest spełnienie przesłanek: prawidłowe powierzenie mienia i zapewnienie kontroli nad nim.
Tematyka: odpowiedzialność pracownika, mienie powierzone, zgoda pracownika, kontrola nad mieniem, roszczenia pracodawcy, odpowiedzialność materialna, przesłanki odpowiedzialności, wyrok SN
Zgodnie z orzeczeniem SN, odpowiedzialność pracownika za mienie powierzone nie wymaga formy pisemnej, lecz ważne jest wyrażenie zgody w dowolnej formie. Istotne jest umożliwienie pracownikowi posiadania i kontrolowania mienia. Pracownik ponosi odpowiedzialność na podstawie KP, nawet bez podpisanej deklaracji. Kluczowe jest spełnienie przesłanek: prawidłowe powierzenie mienia i zapewnienie kontroli nad nim.
Jak wynika z orzeczenia SN, prawidłowe powierzenie pracownikowi mienia nie wymaga zachowania formy pisemnej. Istotne jest, że pracownik wyraził zgodę na przyjęcie odpowiedzialności za mienie, przy czym zgoda ta może być wyrażona w dowolnej formie. Ważne jest natomiast, aby powierzenie mienia nastąpiło w sposób umożliwiający pracownikowi wejście w jego rzeczywiste posiadanie oraz aby zapewnić pracownikowi warunki dające możliwość kontrolowania stanu i ilości mienia. Przepisy Kodeksu pracy nie wymagają, aby przyjęcie odpowiedzialności za mienie powierzone nastąpiło w formie pisemnej (z wyjątkiem umowy o wspólnej odpowiedzialności materialnej, która powinna być zawarta przez pracowników z pracodawcą na piśmie, pod rygorem nieważności). Pracownik, któremu powierzono mienie w prawidłowy sposób, ponosi odpowiedzialność na podstawie art. 124 KP, choćby nie podpisał deklaracji o przyjęciu tej odpowiedzialności. Sąd Najwyższy potwierdza to w komentowanym orzeczeniu, podkreślając, że zgoda pracownika na przyjęcie odpowiedzialności za mienie powierzone może być wyrażona nawet konkludentnie i wynikać np. z rodzaju pracy i obowiązków wykonywanych przez pracownika. Innymi słowy, jeżeli pracownik zgadza się na wykonywanie obowiązków związanych z odpowiedzialnością za mienie powierzone, to automatycznie przyjmuje tę odpowiedzialność. Kluczowe znaczenie dla skutecznego dochodzenia przez pracodawcę roszczeń od pracownika z tytułu szkody w mieniu powierzonym ma natomiast łączne spełnienie dwóch przesłanek – prawidłowe powierzenie mienia oraz zapewnienie pracownikowi możliwości kontrolowania stanu i ilości tego mienia. Powierzenie mienia będzie prawidłowe, jeżeli pracownik wszedł w jego rzeczywiste posiadanie przed wystąpieniem jakichkolwiek braków i miał możliwość weryfikacji ilości, jakości lub wartości przekazywanego mienia. Z kolei aby można było powiedzieć, że pracownik ma możliwość kontrolowania stanu i ilości mienia przez cały okres powierzenia, pracownik powinien mieć zapewnione warunki, które gwarantują możliwość zabezpieczenia mienia przed dostępem osób nieupoważnionych i utrzymania go w stanie zgodnym z jego przeznaczeniem, a następnie jego zwrot lub wyliczenie się z niego. Dwa warunki opisane powyżej są istotną wskazówką dla pracodawców, w jaki sposób prawidłowo dokonać powierzenia mienia, aby pracodawca mógł następnie dochodzić od pracownika odpowiedzialności według zasad odpowiedzialności za mienie powierzone. Pracownik odpowiada w takim przypadku w pełnej wysokości, a żeby się od tej odpowiedzialności uwolnić, musi wykazać, że szkoda powstała z przyczyn od niego niezależnych. W przypadku braku przesłanek do zastosowania tego rodzaju odpowiedzialności możliwa będzie jedynie odpowiedzialność materialna pracownika na zasadach ogólnych określonych w art. 114–122 KP (tj. z ograniczeniem jej wysokości). Wyrok SN z 24.1.2017 r., II PK 306/15
Dla skutecznego dochodzenia roszczeń od pracownika, istotne jest prawidłowe powierzenie mienia i zapewnienie kontroli nad nim. Brak tych przesłanek skutkuje odpowiedzialnością materialną na ogólnych zasadach. Wyrok SN potwierdza możliwość wyrażenia zgody na przyjęcie odpowiedzialności konkludentnie. Dla pracodawców istotne jest zachowanie warunków pozwalających pracownikowi kontrolować stan i ilość powierzonego mienia.